Actieve rondreis door Myanmar

Kent de wereld nog verrassingen als je vijfentwintig jaar directeur bent geweest van SNP Natuurreizen? Voor SNP-oprichter Toine de Jong (63) wel. Een reis door Myanmar prikkelde zijn pioniersgeest weer eens als vanouds. Vijftig jaar lang was het voormalige Birma een blinde vlek op de kaart, ingeklemd tussen India, China en Thailand. De militaire dictatuur isoleerde het land volledig. Twee jaar geleden gingen de landsgrenzen open, sindsdien is de wereld een opmerkelijk land rijker.

Toine praat begeesterd over Myanmar. Nee, dit keer niet eens vanwege bijzondere natuur, al zijn er bergen, meren, rivieren, en zelfs nog een paar tijgers en olifanten. Zelfs doelt hij niet primair op de overdonderende cultuurpracht, waaronder duizenden boeddhistische tempels, met als klapstuk de Shwedagonpagode, bedekt met vijftigduizend kilogram bladgoud. Toine viel vooral voor de bevolking. ‘Het contact met de mensen raakte me.’ Hij zoekt naar de juiste woorden om de bevolkingsaard te vatten. ‘Ze ogen onschuldig, open, onbedorven.’ Hij is ontevreden met zijn woordkeus, zoekt betere termen. ‘Naïef, onbevangen, minder materialistisch… nee, dat is het ook niet. Ik kan het net niet benoemen, maar bijzonder was de interactie met hen wel! De mensen zagen mij niet als een melkkoe met geld, maar wilden oprecht contact met me. Ik kon ongekend dichtbij komen.’

Leuk oud wijffie!

Toine verhaalt over enkele van zijn vele ontmoetingen. Tijdens een gegidste wandeldag door het agrarische Shan-gebied sprak een winkelier hem aan. ‘Een man nodigde mij en mijn lief uit om thee te drinken in zijn fourniturenwinkeltje. Ik had argwaan, dacht meteen dat hij geld wilde. Tot mijn verrassing vertelde de man zijn hele levensverhaal. Hij wilde alleen dat wij luisterden naar zijn bewogen geschiedenis, terwijl zijn zus en moeder kleding naaiden, onderwijl commentaar leverend, een prachtige ervaring. De westerling in mij dacht meteen in termen van profijt, heel confronterend. In een ander dorp wenkte een vriendelijk vrouwtje me naderbij. Ze wilde me laten zien hoe ze thuis met de hand sigaren maakte, onnavolgbaar snel, tot wel duizend per dag. Verbluffend!’

Zijn lokale gids arrangeerde een overnachting bij een Birmese familie tijdens een tweedaagse woudwandeling. Toine laat een videofilmpje zien waarop hij zij aan zij staat met een oude gerimpelde boerin, die drie koppen kleiner is dan hij. ‘Dat was een leuk en vriendelijk oud wijffie!’ Het contrast is hilarisch. Lachend wijst hij haar met handgebaren op het lengteverschil. Romantiseert Toine Myanmar? ‘Nee’, zegt hij vastbesloten. ‘De authenticiteit van Myanmar heeft nog een oervorm. Niet verpletterd door moderniteit en toerisme. Het is daarom ook een SNP-land bij uitstek.’

boeddah-myanmar

Kakofonie van bouwstijlen

Opmerkelijk, de plattelandsmentaliteit ervoer Toine eveneens in de miljoenenstad Yangon, voorheen Rangoon. ‘Nooit eerder maakte ik zo makkelijk contact met mensen in een miljoenenstad.’ Tijdens een excursie vertelde zijn gids verhalen over de rijke historie van de vele architectonische hoogstandjes. Yangon heeft zich in het geïsoleerde Birma nog niet ontwikkeld tot zo’n typisch Aziatische metropool van glas en beton. De kakofonie van bouwstijlen verbluft. Zo prijken Engels koloniale gebouwen naast joodse, islamitische, boeddhistische en hindoeïstische gebedshuizen. ‘Yangon is fascinerend, een spiegel van de enorme culturele diversiteit van Birma. Gebouwen verkeren in een belabberde staat van onderhoud, maar Yangon heeft de potentie om uit te groeien tot misschien wel de mooiste stad van Azië.’

oude-tempels-myanmar

Tempelzee Bagan

Ook Bagan verbluft de toeristische bezoeker, met zijn ruim vierduizend boeddhistische tempels, waarvan de oudste koningstempels uit de twaalfde eeuw. Toine verkende de heilige gronden een dag per fiets. ‘De zee van tempels oogt magnifiek. Toch had ik in Myanmar al snel meer oog voor de tempelbezoekers en sober levende monniken. De boeddhistische ceremonies die ik bijwoonde deden me denken aan de dorpse katholieke kerkdiensten van vroeger, een levendig sociaal gebeuren met rondspringende kinderen en pratende mensen in hun zondagse kleren. Als ongelovige kreeg ik toch een nostalgisch gevoel.’

Per fiets maakte Toine eveneens een dagtocht door het aangrenzende platteland, waar toeristen nauwelijks nog voet hebben gezet. In het piepkleine dorpje Kyaukse belandde hij per ongeluk op een kermis. Een kermis in Myanmar? ‘Jazeker! Een vijftien meter hoog houten reuzenrad werd voortgedreven door jongens die omhoog klommen en het gevaarte in beweging brachten door er aan te hangen. En ook een grote schipschommel werd heen en weer bewogen met pure menskracht. Het plezier van de bezoekers sprak boekdelen. Elders belandde ik in een tentje waar mensen genoten van een voorstelling van een man met aapjes, vogels en slangen. Dit was ouderwets volksvermaak. Ik keek terug in de tijd.’

boer-bagan-myanmar

Elegante roeitechniek

Toch zag Toine Myanmar ook snel veranderen. Tijdens een boottocht in het schilderachtige Inle-meer langs teakhouten dorpen op palen keek hij zijn ogen uit. ‘Jongeren nemen afstand van eeuwenoude tradities. In het Inle-meer varen zogenoemde leg rowers in kano’s die nog gemaakt zijn uit één boomstam. De vangst van deze vissers? Amper twee kilogram zoetwatervis. Nu zie je steeds meer boten gemaakt van planken, met Chinese buitenboordmotor. En vissers gaan tomaten kweken op uitdijende drijvende eilanden, veel lucratiever. Mijn zeer sympathieke locale gids, Zoling, zal het vissersberoep van zijn ouders niet uitoefenen, hij droomt van een toekomst als professionele gids. Myanmar biedt een unieke blik in het verleden. Tegelijkertijd kijk je in de toekomst van dit in potentie rijke land dat volop in verandering is, maar boordevol mooie mensen.’

inle-huizen-myanmar

Dit artikel is geschreven door Pieter Baken.

Ontdek deze reis:
Mysterieus Myanmar. Een 15-daagse actieve individuele rondreis langs hotels en guesthouses. Vanaf € 1885.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *