Elanden kijken doe je in Polen

Elanden kijken staat voor veel mensen op het verlanglijstje. Als ze op reis gaan naar Scandinavische landen, hopen ze er een te zien te krijgen. Het zijn imposante dieren, vooral de mannetjes met hun enorme geweien. Van de naar schatting 500.000 elanden die in Europese moerasgebieden leven, lopen er ongeveer 110.000 in Finland. In Zweden bedraagt de populatie maar liefst 340.000 dieren. Dat kan dus niet missen, zou je denken. In de praktijk blijkt dat veel mensen tijdens een tweeweekse vakantie in de Scandinavische natuur geen enkele eland zien. Levend welteverstaan, want opgezet kom je ze in bijna elk huis tegen.

En daar ligt nou net het probleem. Er wordt ongelofelijk veel gejaagd op elanden. Naar schatting een derde van de populatie wordt jaarlijks afgeschoten. Dit heeft geen invloed op de populatiegrootte, maar wel op het gedrag van de dieren. Schuwe en vluchtende elanden zijn in het voordeel. Ook gaan ze de mens associëren met de dood.

Er is onderzoek gedaan met elanden die met een gps-zender onzichtbaar gevolgd werden. Omdat je steeds weet waar ze zich ophouden, kun je niet alleen zien hoe ze zich normaal bewegen, maar je kunt ook confrontatieproeven doen. Zo veroorzaakt een onschuldige wandelaar die ‘per ongeluk’ een eland nadert, een vluchtreactie. Het dier verlaat het gebied en loopt een kilometer weg. Na twee uur is de rust weergekeerd.

eland-met-jong

Een sneeuwscooter heeft hetzelfde effect, alleen is de vluchtafstand dan ongeveer 700 meter. Een naderende, blaffende elandhond, die meestal wordt ingezet bij de jacht op elanden, veroorzaakt daarentegen een vluchtafstand van vier tot vijf kilometer. Ook hier vertonen de dieren na twee uur weer hun normale gedrag, waarbij ze in twee uur ongeveer 100 meter grazend afleggen. Lopen er meerdere mensen per dag over een trail, dan zie je dus geen eland.

Anders is dat in Oost-Polen. Daar leven de elanden van oudsher in het stroomgebied van de Biebrza. In deze moerassen staan in de zomer vooral grasachtige zegges op het menu, en in de winter vooral wilg. Ga dus naar Polen om naar elanden te kijken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdwenen veel elanden in de magen van hongerige burgers en soldaten. Aan het einde van de oorlog waren er nog geen twintig dieren over, een kritieke situatie.

In 1950 werden vijf dieren uit het aangrenzende Wit-Rusland ingevoerd. Later staken dieren spontaan de grens over, afkomstig uit Letland, Wit-Rusland en Oekraïne. De stand herstelde zich en in 1980 was de Poolse populatie gegroeid tot 5.000 dieren.

De hoge stand was echter niet blijvend. Door overbejaging daalde aan het eind van de vorige eeuw het aantal weer tot 2.000 exemplaren. Om de populatie te laten herstellen werd in het jaar 2000 een algeheel jachtverbod ingesteld dat nog steeds van kracht is. Inmiddels is er dus dertien jaar niet meer gejaagd en hebben de dieren een deel van hun schuwheid verloren. Tijdens de vogelreis afgelopen mei zagen we daardoor bijna elke dag wel een eland.

De verminderde schuwheid heeft trouwens nog een voordeel. De jacht bevoordeelt vluchtend gedrag, maar wegrennen is niet altijd goed. Het is gebleken dat elanden met hun scherpe voortanden zich uitstekend wolven van het lijf kunnen houden. Rennen ze echter weg, dan zijn ze het haasje en worden ze letterlijk verscheurd.

Dit artikel is geschreven door Henny Brinkhof.

Ontdek deze reis:
Ga elanden spotten in Polen. Een 9-daagse fietsvakantie in het mooiste waterland van Europa: Mazurië. Vanaf € 560.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *