Languedoc: mystiek katharenland

Noem het woord katharen en Irene Ploeg zit meteen op het puntje van haar praatstoel. Opmerkelijk, Irene lijkt gegrepen door het verhaal van een eigenzinnige spirituele groepering die in de late middeleeuwen werd uitgeroeid door kruisridders. Hooggelegen burchten zijn de stille getuigen van hun bestaan.

Irene is net terug uit de Languedoc. Per huurauto en te voet doorkruiste ze katharenland, dat nog altijd ongereptheid ademt. Haar uitvalsbasis was een safaritent van SNP, verscholen tussen ruige kalkrotsen aan de voet van de Pyreneeën. Een genot voor de wandelaar, in deze oase van rust lopen de historische langeafstandsroutes sentier cathare en het sentier des bonshommes, de oude smokkelroute naar Spanje.
Wat dreef Irene? ‘Ik lees graag over de rijke geschiedenis van Europa. De katharen fascineerden me: hun compromisloze keuze om de essentie van het bestaan te leven, en hun rebelse houding tegen het gezag van Rome. Ook de beelden van het landschap intrigeerden me, de mysterieuze ruïnes op de rotsen. Ik wilde de sfeer van katharenland proeven.’

Middeleeuwse mystiek

Zeven eeuwen later lijkt het of de geest van de katharen nog steeds rondwaart in de Languedoc. De beelden die Irene maakte van ruïnes in de ruigte hebben een hypnotiserende aantrekkingkracht. Tussen verbrokkelde muren van een ruïne door doemen in de verte andere burchten op in het berggebied rond Montségur. ‘Het lint van hooggelegen ruïnes vormt een fascinerend gezicht. De bouwwerken zijn verweven met het wilde rotslandschap, soms overwoekerd door begroeiing. De middeleeuwse mystiek is hier nog steeds voelbaar.’

Het langeafstandswandelpad sentier cathare verbindt de oude verdedigingswerken, gebouwd langs peilloze afgronden. De wandelaar met een romantische inborst kan hier zijn hart ophalen. Een blikvanger is het zuidelijk gelegen kasteel van Quéribus, dat als een adelaarsnest uitkijkt over het middellandse zeegebied. ‘Het uitzicht in de wijde omtrek is fantastisch. Door vensters in de dikke kasteelmuren zie je op een heel heldere dag oostelijk het blauw van de middellandse zee, en zuidelijk de pieken van de Pyreneeën, met daartussenin bossen, heuvelmassieven, wijngaarden en landbouwgronden. Je ziet hoe enorm gevarieerd het landschap is. Naar het oosten kijkend zie je het kasteel Peyrepertuse, hemelsbreed op slechts zeven kilometer afstand.’

Nabij Quéribus liggen de Gorges de Galamus. Volgens Irene een sensatie: ‘De kloof is wild. Een nieuwe weg kronkelt onstuimig langs de rotswand. De wind gierde er zo hard dat mijn auto helemaal trilde. Echt verbluffend: er ligt een oude kluizenaarswoning met een kapel half verscholen in de kloof tegen de rotswand aangeplakt, bereikbaar via een smal wandelpad, een must om te bezoeken!’

fietsvakantie-languedoc-frankrijk

Oudste ‘brut’ ter wereld

In de lagergelegen regionen toont de Languedoc haar lieflijke gezicht. Het dromerige landschap vertraagt je levenstempo als vanzelf. Het glooiende heuvelland rond de rivieren Aude en Canal du Midi kleurt groen van platanen, zeedennen en lage begroeiing. Een zee van druiven rijpt voluit in het warme en droge klimaat, goed voor vele duizenden liters wijn, van de zoete, versterkte wijn Maury tot de sprankelend mousserende Blanquet de Limoux, naar verluid de oudste ‘brut’ ter wereld. ‘Blanquet de Limoux smaakt beter dan champagne’, weet Irene proefondervindelijk.

Hogerop doorkruisen diepe kloven de kalkrotsen, met vele grotten. De geur van het struikgewas van de maquis verspreidt zich in de wijde omtrek. Bladerend door haar fotoalbum geniet Irene weer zichtbaar van de mediterrane weelde. Opgetogen: ‘Overal bloemen in alle tinten, een waar vlinderparadijs, zo mooi!’

fanjeaux-katharen-frankrijk

Weinig toerisme

Pittoreske plaatsjes zetten je als bij toverslag in het middeleeuwse straatleven. Mirepoix is een van de oudste steden van Frankrijk, met vakwerkhuizen van leem en daaronder galerijen met massief houten pilaren, intieme steegjes en een kathedraal met grote ronde bogen, een architectonische attractie. Irene verbaast zich over het geringe aantal toeristen. ‘Katharenland ligt in de luwte van het grote toerisme, dat blijft steken in de aangrenzende Provence en Ardèche. Het land is door de eeuwen heen een beetje geïsoleerd gebleven. Het is verbluffend dat mooie middeleeuwse stadjes als Mirepoix nog zo authentiek zijn.’

Zo ook Fanjeaux, een dorp gelegen op een heuveltop, van verre zichtbaar. De katholieke voorman Dominicus ligt hier begraven. De prediker vestigde zich in dit katharenbolwerk in een poging de ketters te bekeren tot het katholicisme. Een deel van de katharenvrouwen kreeg hij op zijn hand, wat resulteerde in de kloosterorde der Dominicanessen.

klooster-prouille-fanjeaux

Hofdame in een burcht

Carcassonne is een parel. Misschien wel een van de mooiste intact zijnde middeleeuwse steden van Europa. Vanaf heuveltoppen in de omgeving heb je zicht op de prachtige structuur van de dubbel ommuurde stad met vele ronde wachttorens, en binnenin een ommuurde citadel, een kathedraal en oude huizen. Alles in perfecte staat. De stad is een mengeling van Romeinse en kathaarse bouwstijlen, in de negentiende eeuw volledig gerestaureerd, en prijkt nu op Unesco’s Werelderfgoedlijst. Het katharenkruis op gevels herinnert aan de trotse christenen, die door de kruisridders levend werden verbrand.

Irene raakt niet uitgepraat over Carcassonne. ‘Ik vond het spannend om tussen de twee hoge stadsmuren te lopen, volledig ingesloten. Ik kon me indenken dat soldaten hierboven over een houten loopbrug liepen om indringers aan te vallen. Binnen genoot ik van de klinkerstraatjes, de oude gevels en deuren, de brasseries, het heerlijke eten, de vervallen luikjes met geraniums, de wirwar van torentjes en muren. Ik keek naar een torentje van de burcht en stelde me voor dat een hofdame door een venster naar beneden staarde in de waterput. Ik was echt even in de middeleeuwen.’

burcht-carcassonne-frankrijk

Dit artikel is geschreven door Pieter Baken.

Ontdek deze bestemming:

Frankrijk – Languedoc-Roussillon. Op de fiets door het land der Katharen. Een 7-daagse individuele fietsvakantie langs hotels en auberge. Vanaf € 775.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *