De mooiste Europese pelgrimstochten

Met honderdduizenden zijn ze continu onderweg. Soms maandenlang. Mannen en vrouwen die huis en haard verlaten om God te zoeken en/of zichzelf te (her)vinden. Pelgrims noemen ze zich. Stap voor stap trekken ze over eeuwenoude paden naar religieuze plaatsen als Santiago de Compostella, Assisi, Rome en Fatima. De routes die ze volgen, ontstonden eeuwen geleden. Toen nog waren het rustige onverharde wegen, maar die tijd is voorbij. Wie per se de historische paden wil blijven volgen, loopt nu kilometers langs drukke asfaltwegen, over industrieterrein en door monotoon landbouwgebied.

Dat kan anders; op de manier van SNP. Oftewel pelgrimstochten in overzichtelijke arrangementen van ongeveer een week. Uitgaande van de historische routes, maar veel meer door de natuur. Over zo weinig mogelijk asfalt, want wandelbeleving staat voorop. En met voldoende comfort, waaronder bagagevervoer en gezellige onderkomens.

De meest populaire en daarmee drukste Europese pelgrimsroute is de St. Jakobsroute of Camino de Santiago. Vanuit heel Europa lopen tientallen wandelpaden ― gemarkeerd met de kenmerkende gele Jakobsschelp ― richting de Pyreneeën. De hoofdroute, ‘Camino Francés’ genaamd, loopt vervolgens vanuit het Franse Saint Jean Pied de Port, via Pamplona, Burgos en León in Noord-Spanje, naar het graf van de apostel Jacobus in de machtige basiliek van Santiago de Compostella. Op deze route lopen zomers duizenden mensen in een lange file over inmiddels grotendeels geasfalteerde wegen. Geen nood. Vlakbij ligt een prachtig alternatief: de Camino Primitivo, oftewel ‘oorspronkelijke weg’. Deze uitdagende route loopt van Oviedo via Lugo naar Santiago; dwars door de ruige, bosrijke bergen van Asturië en Galicië.

Primitieve tijden

Het verhaal gaat dat de Camino Primitivo in de negende eeuw werd uitgezet door koning Alphonso II. In die tijd heersten de Moren nog volop over het Iberisch Schiereiland. Zijn route door de bergen was waarschijnlijk de veiligste om bij de overblijfselen van Jacobus te komen. Alphonso kon promotie voor zijn jonge koninkrijk Asturië goed gebruiken en zette een soort marketingtruc in. Hij bevestigde dat de botten bij het huidige Santiago de Compostela inderdaad die van de apostel waren. En liet er vervolgens een kerk overheen bouwen waarin alle zonden, zelfs moord, zouden worden vergeven. Dat werkte. Uit alle hoeken van Europa stroomden pelgrims toe. Al zouden velen door ontberingen en overvallen hun einddoel nooit bereiken. Die primitieve tijden zijn gelukkig voorbij. Volgens kenners is het eerste deel van de Primitivo ― van Oviedo naar Lugo ― de mooiste pelgrimsroute van Spanje. Hiervan selecteerde SNP alleen de mooiste wandeltrajecten en verbond ze met korte transfers per taxi of bus.

De reis start in Oviedo, met de gotische San Salvador-kathedraal en vele pre-romaanse bouwwerken. Vervolgens wandel je over beboste bergflanken en lokale weggetjes het groene platteland van Asturië in. Onderweg passeer je verstilde dorpjes en monumentale kloosters, zoals San Salvador de Cornellana uit 1024. En je slaapt onder meer in een sfeervol kasteelhotel. Steeds dieper duik je het onherbergzame binnenland in. Na een soms pittige bergetappe, zoals naar de 1146 meter hoge pas Puerto de Palo, wacht een weids uitzicht over woest berglandschap.
Eenmaal in Galicië daal je af door groene heuvels en over kronkelige, deels holle paadjes door eiken- en kastanjebossen tot aan de Romeinse muren van Lugo. Vanaf hier verandert de sfeer, omdat de Primitivo aansluit op de drukke ‘Franse’ hoofdroute. Dat voegt niets toe. Dus liever op wielen naar Monto del Gozo, de heuvel vanwaar pelgrims voor het eerst uitkijken op de torens van Santiago de Compostella. Het einddoel in zicht. Vanaf hier loop je de stad in; om emoties te delen met andere pelgrims als ze de kathedraal van Santiago naderen.

kerk-oviedo-spanje

Via Francigena

Bedevaarten hebben van oudsher een religieus karakter. Pelgrims gingen op weg om uiting te geven aan hun devotie, een aan God gedane belofte in te lossen of om boete te doen. Naast de Camino de Santiago kende men in de middeleeuwen nog twee grote christelijke pelgrimsroutes: naar Jeruzalem en naar Rome. ‘Omnes viae Romam perducunt’ (alle wegen leiden naar Rome), zeiden de Romeinen. Nou ja, alle misschien niet, maar tussen de vele wegen ontdekte SNP een aantal schitterende pelgrimsroutes naar de Eeuwige Stad.

Ze zijn onderdeel van de Via Francigena: de middeleeuwse route van het Engelse Canterbury naar Rome. Francigena betekent ‘van de Franken’. Die weg namen dus de Franken. De route, in 994 voor het eerst beschreven door aartsbisschop Sigeric van Canterbury, is nu Europees cultureel erfgoed. En terecht! Vooral in Italië lieten de honderdduizenden pelgrims (en hun verzorgers) ons door de eeuwen heen ontelbare kerken, kapellen en andere prachtige bouwwerken na; veelal rijkelijk versierd met beeldhouwwerk, mozaïeken en schilderingen. Deze rijkdom aan cultuurschatten harmoniseert perfect met de schilderachtige landschappen van Toscane en Umbrië. En niet te vergeten met de exquise Italiaanse keuken. Redenen genoeg voor SNP om uit die enorme Via Francigena de mooiste Italiaanse etappes te selecteren.

Beroemd zijn inmiddels de twee wandelweken in het spoor van de heilige Franciscus door het noorden en zuiden van Umbrië. Over de Via Francigena di San Francesco, zoals de pelgrimsroute hier officieel heet. De route is zo opgedeeld dat de weken aansluiten als je ze wilt combineren. In Umbrië Noord wandel je van het historische stadje Cittá di Castello naar het religieuze Assisi, de geboorteplaats van Franciscus. Onderweg bezoek je Gubbio, een van de mooist bewaarde middeleeuwse steden van Italië. Umbrië Zuid gaat van Assisi via Spello en Trevi naar dé kunst- en monumentenstad Spoleto. Op beide routes is het landschap glooiend en wisselen bossen, akkers, wijn-, en olijfgaarden elkaar af. Onderweg tonen kapelletjes, kerken, grotten en kloosters sporen van Sint Franciscus, die van 1182 tot 1226 met zijn volgelingen in het gebied rondtrok. De gemiddelde dagafstand is zo’n achttien kilometer. Bagage wordt vervoerd en je overnacht in een stadshotel, albergo of luxe agriturismo midden in de natuur.

italie-assisi-nonnen

Een dieper besef

In april 2011 liep ik de beide routes zelf. En schreef erover: ‘Als niet rooms-katholiek gaat het me niet zozeer om de heiligheid van Franciscus. Zijn liefde voor de natuur boeit me. Natuur die intenser binnenkomt naarmate gedachten aan werk, thuis, gisteren en morgen verstommen. Regelmatig sta ik stil bij olijfgaarden vol klaprozen wiegend in de lentebries. Knalrood! Ik ruik de vos op mijn pad in een bos vol paarse cyclaampjes en voel koud beekwater tintelen op mijn warme huid. Het actieve buitenleven opent mijn zintuigen. ‘Mijn beleving van de natuur in het Umbrië van Franciscus helpt me zijn boodschap beter te begrijpen. Hij toont ons een dieper besef van het wonder van het er mogen zijn; van het in deze wereld samenleven met de natuur; met de dieren, de planten en zelfs de dingen. Hij weet de eigen kleur, de eigen dynamiek en het geheim van het leven in alles om hem heen bloot te leggen. Zijn verdiepende kijk op de natuur fascineert me.’

wandelen-italie-spello-francigeno

Van Lucca naar Siena

De Via Francigena is nog lang niet zo goed beschreven en georganiseerd als de Camino de Santiago. En daardoor veel rustiger. Gelukkig maar. Met de routebeschrijvingen en ondersteuning van SNP vind je altijd je weg. Ook op de nieuwste SNP-etappe: van Lucca naar Siena, een pelgrimstocht waarin natuur, cultuur, geschiedenis en spiritualiteit op een unieke manier samenkomen. De reis begint bij de prachtige tuinen, villa’s en honderden kerken in het ommuurde Lucca. Over veelal verlaten strada bianca wandel je vervolgens verder door het vlakke land van de Val d’Elsa. In het tweede deel dwaal je door de smalle straatjes in de hooggelegen fortstad Monteriggioni en proef je de middeleeuwse sfeer.

Vlak voor het charmante eindpunt Siena wandel je door de Crete Senesi, het typisch Toscaanse landschap van glooiende bleke kleiheuvels en boomloze ravijnen, met hier en daar een prachtig landhuis omgeven door cipressen. Grote kans dat je in Siena verder wilt. Zo’n week ontspannend wandelen in Toscane smaakt naar meer. En wereldstad Rome lonkt. SNP werkt dan ook aan het uitzetten van vervolgetappes, onder meer van Siena naar Orvieto.

Elke pelgrimsreis kan een unieke ervaring worden. Of je nu op wilt gaan in religieuze rituelen of alleen maar wandelt met een houding van ‘nu even niet’. Met andere pelgrims deel je de menselijke zoektocht naar zin en betekenis, die generaties en volken verbindt. Net als geraakt en getroost worden door de schoonheid van de natuur, en het contact met lotgenoten dat kunnen doen. Zo wandelen ― met of zonder God ― kan je dichter bij jezelf brengen. En leiden tot innerlijke rust en levenskracht.

wandelen-vakantie-toscane

Dit artikel is geschreven door John van der Rest.

Ontdek deze reis:

SNP biedt verschillende pelgrimstochten in Spanje en Italië aan. Variërend in prijs. Bekijk hier de mooiste pelgrimsroutes in Europa.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *