Een reis door het Peruaanse Amazonewoud

In amper veertig minuten word ik per propellervliegtuig vanuit Cusco in een andere wereld gedropt. Na de koude nachten in het landschap van de Andes van de Colca-vallei, voelt het klimaat in Puerto Maldonado klam, stoffig en vochtig. Onmiskenbaar het klimaat van tropisch regenwoud. Anderhalf uur wacht ik geduldig op de boot die mij dieper over de Tambopata-rivier voert, op weg naar de Tambopata Eco Lodge en de Explorer’s Inn, twee lodges in het aanbod van SNP. Een oude man op een gammel bankje naast mij geeft met een roestige stem antwoord op de vraag van een meisje waarom de lucht zo rood kleurt. Het is september, de droge tijd. Boeren zetten hun akkers in brand voordat er weer gezaaid wordt. Een aansterkende wind blaast de ijzerhoudende stof de lucht in tot een haast apocalyptisch schouwspel.

Het Tambopata-Candamo reservaat

Ten zuiden van de kolonistenstad Puerto Maldonado, de hoofdstad van de regio Madre de Dios, ligt het Tambopata-Candamo reservaat. Het is nog vroeg, vijf uur ’s ochtends. Een familie brulapen bij de junglelodge Explorer’s Inn kondigt een nieuwe dag aan. Mijn zaklamp is al snel overbodig terwijl ik met mijn gids Edson wandel over smalle kronkelende paadjes. De grond bestaat voornamelijk uit een labyrint van wortels en dode organismen die door de vele mieren en termieten worden omgezet in mineraalrijke voedingsstoffen. Een schel geluid verraadt de aanwezigheid van een bruinrugtamarin die zijn makkers alarmeert. De serene rust wordt alleen door vreemdsoortige geluiden onderbroken; geluiden die mijn nieuwsgierigheid wekken. De aangename ochtendtemperatuur geeft mij extra energie.

Verscholen achter bomen en lianen doemt het Lago Condenado op. Het waterniveau van dit oxbow-meer − een dode rivierarm in de vorm van een hoefijzer die door de rivier zelf van de hoofdloop is afgesneden – is in drie jaar tijd met 1,5 meter gedaald. De begroeide oevers trekken de strop aan waardoor het meer langzaam wordt verzwolgen door het regenwoud. Al peddelend vertelt Edson dat hier 4 soorten piranha’s voorkomen van de in totaal 24 wereldwijd. De rode piranha is 35 centimeter lang. Het zijn voornamelijk de voorste paar centimeters die mij tot respect dwingen: scheerlijnen breken af als luciferstokjes door de scherpe tanden. Met het luidruchtige lawaai van de stuntelende stinkvogel (hoatzin) in de bomen wandelen we verder.

Peru4

Kwetsbare natuur

Mede door het wetenschappelijke werk van de Explorer’s Inn, werd het beschermde gedeelte van het tropisch laaglandregenwoud in 1990 van 600 naar 1,5 miljoen hectare uitgebreid. Inmiddels zijn hiervan 250.000 hectare afgestaan aan het aangrenzende nationaal park Bahuaje-Sonene. Raúl Medina, een van de oprichters van de Tambopata Eco Lodge, vertelt me hoe hij en een paar andere partners in 1989 in het stroomgebied van de Gallocunca een stuk primair regenwoud kochten. Ze wilden het beschermen en aanwenden voor toeristisch gebruik. Duizenden hectares werden immers gekapt door migranten (de zogenoemde colones) die het land niet goed bewerkten. De overheid heeft de Tambopata Eco Lodge nog eens 580 hectare toegewezen om het stroomgebied van de Gallocunca verder te beschermen.

Peru3

Nationaal park Manu

Ter grootte van de helft van Nederland strekt Manu zich uit over de oostelijke uitlopers van de Andes tot het enorme laaglandbos van de Amazone tegen de grens van Brazilië. Door zijn afgelegen ligging heeft Manu nooit de menselijke verstoring gekend zoals bij vele andere gebieden in het Amazonewoud wel het geval was. Tijdens mijn reis naar Manu daal ik met een legerbus af langs de hellingen van de Andes over de Paucartambo-highway, in feite niets meer dan een bochtige weg voor geoefende bestuurders en met fenomenale uitzichten onderweg. De vegetatie wordt steeds uitbundiger en groener en achter elke bocht ligt een verrassing. Met een gemotoriseerde kano varen we over de Rio Alto Madre de Dios. Grote schaarbekken scheren als ware vliegacrobaten over het water en ik spot knarsetandende ara-koppeltjes. Varend over het oxbow-meer zien we een familie rivierotters. Fanatiek bewerken ze een vers gevangen vis op hun buik, terwijl ze nauwlettend de omgeving in de gaten houden; op kaaimannen en toeristen zitten ze niet echt te wachten. Manu geeft mij het gevoel compleet afgesneden te zijn van de hectische buitenwereld, dit is een plek waar ik tot rust kom.

amazone Iquitos

Duurzaam toerisme

SNP werkt samen met bioloog Marianne van Vlaardingen, die afstudeerde op primaten in Manu en haar eigen reisbureau heeft. Ze zet zich in om ecotoerisme verder te ontwikkelen, omdat dit volgens haar steeds belangrijker wordt in de bescherming van het regenwoud. Manu mag dan wel goed beschermd zijn tegen ‘indringers’, het aangrenzende Amarakaeri Reservaat ten oosten van Manu is dat allerminst. De in dit gebied levende Harakmbut-indianen proberen oliemaatschappijen de voet dwars te zetten tot exploratie van dit kwetsbare ecosysteem. Toeristische programma’s laten toeristen kennismaken met de bijzondere levenswijze van de indianen met als positief gevolg dat zij met deze inkomsten beter in staat zijn hun oude tradities te handhaven. De certificering van het reisbureau van Marianne door Rainforest Alliance (zie kader) stelt haar in staat dit proces op een zo duurzaam mogelijke manier aan te pakken.

In het verleden voelden de Inca’s, Spanjaarden en later de rubbertappers zich aangetrokken tot Madre de Dios. Het rubber is lang geleden verruild voor olie en hout, handel in producten die het kwetsbare natuurevenwicht ontwricht. Mede dankzij de inzet van Marianne van Vlaardingen, Raúl Medina en het blijvend wetenschappelijk onderzoek dat de Explorer’s Inn ondersteunt en faciliteert, dragen zij elk op hun eigen manier hun steentje bij aan het behoud van Manu en Tambopata-Candamo.

Peru5

Dit artikel is geschreven door Jeroen Bruil.

Ontdek het Amazonewoud:

Wandel met ervaren natuurgidsen door het tropisch regenwoud op zoek naar vogels, apen, zeldzame rivierotters en ontdek andere geheimen van het tropisch regenwoud.

1 reactie op “Een reis door het Peruaanse Amazonewoud

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *