Themareis door het Brabant van Van Gogh

In 2015 wordt op verschillende plekken in Nederland, maar ook daarbuiten, stilgestaan bij de 125ste sterfdag van Vincent van Gogh. Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft zijn complete inrichting omgegooid om bezoekers opnieuw kennis te laten maken met de wereldberoemde schilder. Het beeld van de getergde armoedzaaier heeft plaatsgemaakt voor dat van een gedreven lastpak. Het oordeel over zijn talent is echter hetzelfde gebleven. Weergaloos. De laatste vijf maanden van zijn leven maakte Van Gogh praktisch elke dag een meesterwerk. De langgerekte landschappen die hij als laatste schilderde herinneren aan het Brabant van zijn jeugd. Ze zijn een regelrechte ode aan de natuur, die voor de schilder zo enorm inspirerend was.

themareis-landschap

Platteland

Die liefde voor de natuur doet Vincent op in zijn geboortedorp Zundert, waar hij met zijn ouders lange wandelingen maakte langs de akkers en door de bossen. Veel later schrijft hij aan broer Theo: ‘Als ik geen liefde had voor de natuur en mijn werk – dan zou ik ongelukkig zijn.’ Nergens vond hij zoveel inspiratie, rust en troost als op het platteland. Natuur en kunst waren voor Vincent van Gogh onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door het Brabantse platteland slingert een fietsroute die naar de schilder is vernoemd. Deze begint in Zundert en eindigt bij het Noord-Brabants Museum in Den Bosch, dat enkele tekeningen en schilderijen van Van Gogh bezit. SNP heeft hier een 3-daags fietsarrangement. Belangrijkste halte op de route is Nuenen, want nergens anders in Nederland zijn zoveel sporen van de schilder te vinden als in dit Brabantse dorp. Vincent woonde er als dolende dertiger tijdelijk bij zijn ouders en maakte in die periode een kwart van zijn oeuvre, waaronder De aardappeleters (1885), zijn eerste topstuk.

themareis-pastorie-nuenen

Ruige hond

Nuenen speelt een cruciale rol in het leven en de artistieke ontwikkeling van Vincent van Gogh. Wanneer hij er in december 1883 arriveert is hij enigszins het spoor bijster. Hij heeft liefdesverdriet en, sinds hij drie jaar eerder besloot geen predikant maar schilder te worden, nog niet één schilderij verkocht. In Brabant hoopt hij rust en inspiratie te vinden. Vooral zijn vader ziet hem vanwege zijn affaire met een voormalig prostituee niet graag komen. Vincent schrijft aan broer Theo dat hij zich als ‘een vuil beest’ behandeld voelt. Als een ruige hond die met natte poten in de kamer komt, iedereen in de weg loopt en te hard blaft. Een standbeeld in het centrum van Nuenen laat zien hoe hij er destijds moet hebben uitgezien: baard, hoed, slordig jasje en een borende blik.

themareis-VanGogh

De spanning in huize Van Gogh is om te snijden. Vincent ligt voortdurend overhoop met zijn vader. Moeder breekt een heup. Zijn liefdesrelatie met buurmeisje Margot wordt tegengewerkt, waarna zij zelfmoord pleegt. En eind 1885 sterft vader aan een hartaanval. Ondanks al deze misère werkt Van Gogh als een bezetene. Gedreven door de ambitie om een boerenschilder te worden, maakt hij al schetsend lange wandeltochten door de omgeving en betaalt hij plaatselijke wevers en boeren om voor hem model te staan. Vooral hun grove werkhanden hebben zijn speciale aandacht, wat mooi te zien is op ‘het geval van die boeren rond een schotel aardappels’, zoals hij aan zijn broer schrijft wanneer hij in april 1885 aan zijn eerste meesterwerk begint te werken.

Schildermenneke

themareis-hervormde-kerk-nuenen

Het huis van de familie die model stond voor De aardappeleters staat er niet meer. Maar veel van de motieven uit de Nuenense periode zijn er nog wel. Zoals het hervormde kerkje dat hij voor zijn zieke moeder schilderde, het wevershuisje, de molens van Opwetten en Lieshout. En op straat lopen mensen wiens overgrootouders de schilder hebben gekend. Ze vonden het ‘schildermenneke’ destijds maar een vreemde snoeshaan. De pastoor had dan ook geen enkele moeite om arme boeren tegen de schilder op te hitsen en hen te ontmoedigen nog langer voor hem model te staan.

themareis-natuur
Mede door gebrek aan model besluit Vincent eind 1885 Nuenen te verlaten. Hij gaat eerst naar Antwerpen, dan naar Parijs, om vervolgens artistiek te exploderen in Arles en uiteindelijk te sterven in Auvers-sur-Oise nabij Parijs. Amper vijf jaar nadat hij afscheid nam van Brabant. Maar Brabant nam geen afscheid van Vincent; fietsend door Zundert, Etten of Nuenen komt Van Gogh tot leven. Je ziet wat hij heeft gezien en geniet van de landschappen die hem inspireerden.

Dit artikel is geschreven door Mariette Wijne.

Ontdek deze reis hier:

Leer het Brabantse platteland in de omgeving van Nuenen kennen waar Vincent van Gogh zijn inspiratie vandaan haalde. Fiets over het Van Gogh-fietspad of wandel langs  de plekken die Van Gogh bewonderde van achter zijn schildersezel. €Vanaf 295,-

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *